مختصات گرافیک تجاری، چالش‌ها / گفت وگو با ۲تن از طراحان گرافیک + فایل صوتی

«در حوالی فرهنگ» عنوان برنامه‌ای است که  بصورت هفتگی از «رادیو اقتصاد» پخش می‌شود. هفته گذشته این برنامه با موضوع  «گرافیک تجاری»  گفت‌وگویی را با دوتن از طراحان گرافیک به نام‌های   شهرزاد اسفرجانی و تورج صابری‌وند انجام داد که در این گفت‌وگوها به مختصات گرافیک تجاری، چالش‌ها و تجربه‌های کار در پروژه‌های گرافیک تجاری و وضعیت گرافیک ایران در دانشگاه‌ها پرداخته شده است. خلاصه ای از این گفت وگوها به همراه فایل صوتی کامل آن در ادامه آمده است:

 شهرزاد اسفرجانی در زمینه شرایط موجود برای هنرجویان رشته گرافیک در  زمینه های ورود به حوزه گرافیک تجاری گفت: « یکی از معضلات ما به نظام آموزشی‌مان برمی‌گردد، نظام آموزشی ما در دهه‌ی چهل نوشته شده است و به‌هیچ‌وجه پاسخگوی نیاز دهه‌ی نود نیست. جوانان ما پرورده نمی‌شوند در بازار کارکه هیچ، برعکس به‌وسیله‌ی نظام آموزشی ناکارآمد الان بنده و افرادی مثل من در میان هنرمندان به‌حساب نمی‌آییم چون ما داریم در بخش تجاری کار می‌کنیم و این یک باور غلط است و ما در جهان تقسیم‌بندی به شکل هنری و تجاری نداریم یک دیزاینر باید عالی کار کند چه برای یک تئاتر چه برای یک صابون، این چیزی است که به بچه‌ها یاد نمی‌دهند که چگونه مذاکره کن، چگونه کار را انجام بده و فرآیند انجام یک کار تجاری آموخته نمی‌شود و بسته‌بندی یک واحد دلبخواه هست یک دانشگاه دارد و دانشگاه دیگر ندارد. هیچ نظامی وجود ندارد که به یک جوان بگوید که این کارت ویزیت را که طراحی کردی چطوری بفروش فقط غرور هنری به آنها می‌دهد و این است که بازار کار ما خالیه و این همه شغل لازمه و وجود ندارد. ما سه هزار و پانصد فارغ‌التحصیل گرافیک سالانه در سراسر ایران داریم، آن‌وقت بازار کار تشنه جوانی است که بیاید و کار را از زمین بردارد و بلد باشد که آن فرآیند را انجام دهد. الان بچه‌ها رول مدل‌شان این شده که پوسترشان در یک جشنواره‌ای یک تقدیر بگیرد و کسی به آنها نگفته که یک جوان طراح شایسته بهترین زندگی‌ و درآمد هست برای این‌که کارش توسعه‌آفرین است. کار طراحی گرافیک تجاری و ارتباطات توسعه‌آفرین و ارزش‌آفرین است برای همین شایسته بهترین زندگی و بهترین دستمزدهاست اگر بتواند این کار را انجام دهد.»

اسفرجانی در زمینه وضعیت کنونی گرافیک تجاری در کشور و جایگاه آن افزود:« جایگاهش بسیار قوی و مهم است و بدون شک یکی از مهم‌ترین عوامل برنده شدن در بازار رقابتی است، شما بهترین محصول عسل را الان در یک بسته ارتباطی ناکارآمد بگذارید، خریده نمی‌شود حالا همان عسل را در یک بسته‌بندی شایسته بگذارید با اطلاعات بایسته، میبینید که بازارش چگونه روان می‌شود و حرکت می‌کند. منظور من دادن بودجه‌های تبلیغاتی وحشتناک نیست بلکه توجه به یک فرآیند منسجم و در هم‌پیچیده است. یکی از مشکلات ما این است که مدیران ما قبل از اینکه بدونن دقیقا چه چیزی می‌خواهند و چه پیامی را می‌خواهند به چه کسی و تحت چه لوایی بدهند می‌گویند که بروید و طراحی کنید در نتیجه هم طراح جوان هم در حد درک خودش یک پیشنهادی می‌آورد این تبدیل به یک دور باطل می‌شود وقتی دستور کار روشن نیست پس نتیجه هم روشن نیست. صنعت ما در ایران روی یک سه‌پایه‌ای سوار بوده تولید، توزیع و فروش. میز سه‌پایه از میز چهارپایه لق‌تر است، میز چهار پایه، پایه چهارمش Promotion است یعنی گرافیک تجاری با تمام آن ابعادش، صنعت ما روی آن سه تا پایه ایستاده و در این زمینه اصلا تمرین نشده، این تمرین شاید دو دهه است که خیلی جدی در بین برخی از مدیران توجه به آنها شده در برخی از صنایع، بقیه می‌توانیم بگوییم که قسمت عمدهsmall to medium enterprises… ، هنوز به قدرت این واقف نیستند و ما می‌گوییم حالا این کارها را بکنیم، حالا اینها را پیش ببریم بعدا سر گرافیک هم میریم و لوگو هم درست می‌کنیم مشکل اصلی این است که مدیران ارشد اگر بخواهند از زیر سنگ هم شده بهترین طراح را پیدا می‌کنند. وقتی یک مدیری می داند که چه می‌خواهد همان هم به دستش می‌رسد.»

همچنین در این گفت و گو،  طراح گرافیک تورج صابری‌وند در زمینه تفاوت های گرافیک هنری و گرافیک تجاری و نقطه نظرش در این زمینه گفت: « حقیقت این است که ما چیزی به اسم گرافیک هنری یا گرافیک فرهنگی و در برابرش گرافیک تجاری به شکل آکادمیک و تعریف شده‌ای نداریم و یک سوء تفاهمی است که در ایران به‌وجود آمده و در همه جای جهان یک رشته‌ای به اسم Graphic Design وجود دارد و مثل بقیه حوزه‌های Design که به Industrial Design یا طراحی های داخلی، معماری و بقیه رشته‌های Design تقسیم می‌شوند که اینها یک اصولی دارند که در همه فیلدها و رشته‌هایش اینها وجود دارد و گرایش جدید جهان در سال‌های اخیر در حوزه Design به این سمت رفته که این رشته‌ها را دیگر جدا از هم و مستقل نمی‌بیند الان Graphic Designer و یا Industrial Designer وجود ندارد. الان در همه جای دنیا Designer می‌تواند گرافیک طراحی بکند و یا طراحی صنعتی، شهری، معماری داخلی انجام دهند. کما اینکه انجمن بین‌المللی طراحان گرافیک دنیا کلمه گرافیک را برداشت و اسم را به مجموعه بین‌المللی طراحان دنیا تغییر داد. اما ما در ایران هنوز با این مبانی آشنا نشدیم که هیچ خود نام گرافیک را هم Design نمیدانیم و حتی جزو Design هم حسابش نمی‌کنیم و در سرفصل‌های دانشگاهی ایران هم چیزی در مورد Design وجود ندارد، خود گرافیک را هم تقسیم کردیم به گرافیک فرهنگی و به گرافیک تجاری. اولین چیزی که این تقسیم‌بندی می‌گوید این است که ما بنیه‌های تئوری در مورد گرافیک و Design نداریم و تبعات بسیار متعدد دیگر هم وجود دارد.» وی در ادامه به تبعات اقتصادی درک نادرست از حوزه دیزاین و گرافیک اشاره کرد و ادامه داد: « تبعات اقتصادی آن این است که طراحان گرافیک آن کاری را که انجام می‌دهند اشرافی ندارند و به مبانی نظری‌اش آشنا نیستند و کاری را هم که انجام می‌دهند صرفا یک ترکیب‌بندی تزئینی و ظاهری است و تمام سر فصل‌های دانشگاهی ایران هم فقط درباره ترکیب‌بندی است. شما سرفصل‌های دانشگاهی گرافیک ایران را ببینید، می‌توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد، درس‌هایی که درباره‌ی تاریخ هنر ایران و تاریخ جهان است که اساسا ارتباطی با Design ندارند. دانشجویانی که در ایران گرافیک می‌خوانند و بعد وارد بازار کار می‌شوند از آنجایی که به چیستی و چرایی Design و گرافیک آشنا نیستند کمکی هم نمی‌توانند به کسانی که نیاز به ارتباطات بصری دارند بکنند و از آنجایی که هیچ کمکی نمی‌توانند بکنند و موثر هم نیستند طبیعی است که شغل‌شان همیشه در آستانه خطر است و هیچ‌وقت جایگاه معقول و قابل انتظارش را ندارد و یا اساتید دیگر امروز گرافیک ایران اینها عموما از معماری یا نقاشی وارد فضای گرافیک شدند و این فی‌النفسه ایرادی ندارد ولی مسئله این است که بدون داشتن دانش Design و Design Thinking وارد فضای دانشگاهی این سلیقه‌ها، جریان‌ها و روحیات هنرمندان شده است و بدون اینکه مسلح باشد به مبانی تئوری Design و دانشگاه‌های ایران را طراحی کردند و سرفصل‌ها را مشخص کردند و شروع به تدریس کردند و طبیعتا خروجی را هم که مواجه هستیم یک جریان هنرمندانه است و طراحان گرافیک ترجیح می‌دهند که هنرمند باشند و اساتید خودشان را هنرمند می‌دانند در حالی‌که جهان هنر با جهان Design دو جهان کاملا متفاوت است و شباهت‌های ظاهری که وجود دارد باعث این سوء تفاهم شده و نتیجه این طرز تفکر و سلیقه و تمایلی که به سمت هنر وجود دارد به خاطر FeedBack نقاشی و در واقعه هنری که در اساتید وجود داشته، گرافیک ایران را به این سمت برده که الان طراحان گرافیک ایران در مسابقات بین‌المللی پوستر جزء فعال‌ترین طراحان گرافیک جهان هستند و جوایز خوبی می‌گیرند و اساسا طراحان گرافیک ایران به جای اینکه بخواهند در فرهنگ بصری کشور برای خودشان و زمانه‌شان موثر باشند ترجیح می‌دهند که در جشنواره‌های خارجی برنده جوایز بشوند.»

دانلود صوتی گفت و گوی کامل شهرزاد  اسفرجانی

دانلود صوتی گفت و گوی کامل تورج صابری وند

 

 



One thought on “مختصات گرافیک تجاری، چالش‌ها / گفت وگو با ۲تن از طراحان گرافیک + فایل صوتی”

  1. بسیار خوشحالم که بحث های ریشه ای درباره ی دیزاین در ایران آغاز شده. نه که من از آن طرف آب آمده باشم (که اگر این طور بود احتمالن به دلایل نا معلومی به جای ایران میگفتم ایرون!) فقط این که حالا وقتی به فارسی هم اینترنت را میگردی چهار تا مطلب پیدا میکنی درباره ی دیزاین که بویی از اصالت ماجرا برده باشد. بحث های نظری را باید کرد توی بوق و فریادشان زد. چه برای طراحان و چه برای سفارش دهندگان.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.