کافکا در طهران/ فرنوش عابدی

پروژه امروز روزرنگ سراغ انیمیشن کوتاهی رفته است که پس از ١۴ ماه تلاش شبانه روزى گروهی ده نفره ساخته شده است. شاید بتوان این کار را اولین پروژه انیمیشن به معناى واقعى در ژانر نوآر در ایران دانست.
داستان “پیشخدمت” در سال هاى دهه بیست شمسى و در طهران قدیم روایت مى شود، نویسنده اى جوان در اتاق کرایه اى محقرى زندگى مى گذراند که سر و کله حشره غول پیکرى در اطاقش پیدا مى شود و وظیفه خدمتکارى خانه را به عهده مى گیرد، اما این رابطه دیرى نمى پاید… به گمان برخى ” پیشخدمت” جزو موفق ترین آثار دهه نود انیمیشن ایران بوده است. روایت سینمایى و مقید بودن به ژانر و وارد شدن به حیطه اقتباس ادبى سه حلقه مفقوده اى که در کمتر انیمیشنى مى توان دید، در این کار جمع شده اند.

« همیشه داستان ” مسخ” کافکا و حضور یک هیولاى بى شاخ و دم و غول پیکر آن هم در یک آپارتمان قرن بیستمى و نه در یک جنگل (که به قول ویرجینیا وولف حضور یه هیولا در جنگل یا بیابان طبیعى تر است تا در یک شهر) دغدغه من بوده است. این را اضافه کنید به عشق بى حد و مرزم به” صادق هدایت”. بنظر مى رسد پیشخدمت روایت و تفسیر من است از دنیاى وهم آلود کافکا آغشته به افسون صادق هدایت که براساس داستان کوتاهی از محمدرضا عابدى، پدرم ساخته شد.
از شروع عملیاتى پروژه تا اتمام آن تقریبا دو سال و نیم طول کشید. اولین نسخه داستان سال ١٣٨٩ نوشته اما اولین اقدام براى ساخت پروژه در همان سال بدلایل و مشکلات شخصى و مالى متوقف شد. پرورش چندساله و بازنویسى چندین باره فیلمنامه پس از ساخت یک سریال و چند فیلم کوتاه، در سال ١٣٩۵ مجدد با حمایت مالى مرکز گسترش سینمای مستند این بار با موفقیت، آغاز شد. پس از ۳-۴ ماه طراحى کانسپت و کاراکتر، ١٠ ماه مراحل مدلسازى و ریگ ، ٨ ماه انیمیت و لى اوت و یکسال پس تولید، رندر و کامپوزیت و موسیقى پروژه در نهایت به اتمام رسید.
روند اجراى کار هنرى، هزارتوى مسحور کننده ای است که هر روز و هر لحظه با ایده اى جدید و غافلگیرکننده بر سر راهت سبز مى شود. باورنکردنى است اگر بگویم پایان بندى داستان در دو سه ماه انتهایى پروژه رقم خورد، از اول شخصیت نویسنده در داستان نبود، پایان بندى به کلى دگرگون شد و البته عمق همه چیز روز بروز بیشتر مى شد. بدلیل وجود بعضی صحنه هاى خشن و ترسناک،قطعا از نظر سنى مخاطب پیشخدمت از ١۵-١۶ سال به بالا خواهد بود.

از نظر طبقه اجتماعى و فرهنگ مخاطب، از بالندگى هاى پروژه پیشخدمت این است که علاوه بر کسب موفقیت در جشنواره هاى داخلى و خارجى با تمام اقشار و لایه هاى مختلف جامعه و طرز فکرهاى متفاوت ارتباط خوبى برقرار کرده و به اعتقاد برخى اگر زمان اثر ٨٠ دقیقه به بالا بود حتى توانایى اکران عمومى و فروش قابل قبول را هم داشت. همیشه از ساخت آثارى که فقط مخاطبین خاص و داوران جشنواره قادر به درک و فهم آن هستند و براى بیننده عادى و بدون داعیه روشنگرى کسالت بار است دورى کرده ام و حتی بیزار بوده ام. تلاشم بر این بوده که فیلمى براى همه بسازم، همانطور که بزرگترین شاهکارهاى ادبى و موسیقى همین کار را کرده اند، قضاوت اینکه تا چه حد موفق بوده ام با زمان است. بنظر مى رسد عمر و ماندگارى فیلم هاى خاص و روشنفکرانه کوتاه تر از آثار نامبرده است.

مى توان این گونه آثار را با مد لباس قیاس کرد که هر دهه بکلى دگرگون مى شود و حتى گاهى با گذشت چند دهه مضحک بنظر مى رسد. پیشخدمت از نظر سبک بصرى تحت تاثیر فیلم نوآرهاى اروپایى و آمریکایى دهه هاى ۴٠-۵٠-۶٠ بوده و از نظر سیاق روایى و حال و مقام داستانى بى شک تحت تاثیر کافکا، هدایت…
هنر انیمیشن را با فرش بافى مقایسه مى کنند، چه بسا بعضاً زمانبرتر و پردردسرتر.
ساخت خود انیمیشن بزرگترین چالش است. وقتى به گذشته نگاه مى کنیم تک تک روزها، پلان ها، رنگ ها، تکسچرها، نت ها و همه جزییات در این سه سال بدون چالش نبوده ولى لذت ساخت انیمیشن بالاتر از نتیجه آن است. خوشحالم که این انیمیشن ۹ دقیقه ای هر روز دستاورد تازه ای در سطح بین الملل به دست می آورد.»

” فرنوش عابدی” کارگردان پیشخدمت متولد ١٣۶۴ اصفهان، کارشناسى تأتر از دانشکده هنر و معمارى دارد و فعالیت حرفه اى در انیمیشن را از سال ١٣٨١ آغاز کرده است.
ساخت بیش از ٢٠ فیلم کوتاه انیمیشن، ٢ سریال تلویزیونى و ساخت چندین تیزر و فیلم مستند، در کنار کارهایی مانند تأسیس موسسه فرهنگى هنرى کارگاه نگاتیو، همکارى با صدا و سیما، مرکز گسترش مستندتجربى، مجلس شوراى اسلامى، حوزه هنرى، کانون پرورش کودکان و نوجوانان، انجمن سینما جوان، نیروى انتظامى، بانک پارسیان در رزومه اش دیده می شود.

پیشخدمت لیست بلندی از حضور موفقش در جشنواره ها دارد:
٣ نامزدى و برنده جایزه بهترین انیمیشن جشنواره فیلم کوتاه تهران ١٣٩۵، برنده گوى زرین بهترین فیلم جشنواره پویانمایى تهران ١٣٩۵، برنده جایزه بزرگ بهترین انیمیشن کوتاه جایزه مستقل لندن انگلیس ٢٠١٧، نامزد بهترین تریلر حماسى میامى فلوریداى آمریکا ٢٠١٧، نامزد سیمرغ بلورین بهترین فیلم کوتاه جشنواره بین المللى فجر ایران ٢٠١٧، نامزد بهترین انیمیشن جشنواره فراست بایت کلورادوى آمریکا ٢٠١٧، برنده جایزه بهترین انیمیشن سیلور اسکریم کالیفرنیاى آمریکا ٢٠١٧، برنده دیپلم افتخار بهترین فیلم کوتاه و جایزه تماشاگران بهترین انیمیشن فانتاسپوآى پورتو آلگره ى برزیل ٢٠١٧، نامزد بهترین انیمیشن جشنواره مستقل الچه اسپانیا ٢٠١٧

حضور در بیش از ۵٠ جشنواره معتبر خارجى:
سینه کوئست کالیفرنیاى آمریکا ٢٠١٧، انیمیشن اووپن وورلد پنسیلوانیاى آمریکا ٢٠١٧، آریزوناى آمریکا ٢٠١٧، آسیاى جنوبى تورنتوى کانادا ٢٠١٧، وى لایکیم شورت اند انیمیشن اورگون آمریکا ٢٠١٧، اسماعیلیه مصر ٢٠١٧، وروبیچ واین + فیلم فلوریداى آمریکا ٢٠١٧، ریورساید کالیفرنیاى آمریکا ٢٠١٧، فجر ایران ٢٠١٧، کارتون گاندیاى والنسیاى اسپانیا ٢٠١٧، سیاتل واشنگتن آمریکا ٢٠١٧، سینه پوبره لاپاز مکزیک ٢٠١٧، فیرنوفیلم یوتا آرتز آمریکا ٢٠١٧، تایم لاین برایانتزه ایتالیا ٢٠١٧، اسنیک الى برلینگتون لوس آنجلس کالیفرنیاى آمریکا ٢٠١٧،بلک فیلم سن فرانسیسکوى آمریکا ٢٠١٧، سنت آلبانز انگلیس ٢٠١٧، اودنزه دانمارک ٢٠١٧، درانکن بردفورد یورکشایرغربى لندن انگلیس ٢٠١٧، مارفا تکزاس آمریکا ٢٠١٧، آسیایى آمریکایى سینه ویژیون بروکلین نیویورک آمریکا ٢٠١٧، سینه ده کوئرتاروى مکزیک ٢٠١٧، هاى پیک مستقل نیومیلز انگلیس ٢٠١٧، گلدن بگر کوسایس اسلواکى ٢٠١٧، موزاییک وورلد راکفورد ایلینویز آمریکا ٢٠١٧، فرسکوى ایروان ارمنستان ٢٠١٧، انیمیشن تالاسهى فلوریداى آمریکا ٢٠١٧

 



3 thoughts on “کافکا در طهران/ فرنوش عابدی”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.