نمایش صدسال تصویرگری و طراحی گرافیک در ایران

موزه گرافیک ایران اخیرا مجموعه ارزشمندی از آثار تصویرسازی و گرافیک ایرانی در یک قرن اخیر را به نمایش گذاشته است. در ادامه متن توضیحات و تصاویری مربوط به بخش های مختلف این رویداد را مرور خواهیم کرد که به صورت اختصاصی از طرف موزه گرافیک ایران در اختیار روزرنگ قرار داده شده است.

باچشم های کودکی روایتی است از جهانی آشنا که از درگاه کتاب تجلی عینی یافته است. نمایشگاه با چشم های کودکی بازنمایی آثار برجسته‌ی تصویرگری و طراحی گرافیک کتاب کودک در صد سال گذشته‌ی ایران است. سیر تحول و تطور کتاب کودک در ایران، از ورورد فنآوری چاپ و عکاسی تا ظهور طراحی گرافیک، تحت تأثیر تحولات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوران مختلف بوده است. آثار این نمایشگاه مجموعه ای از کتاب های چاپی است که با توجه به تحولات یکصد سال اخیر ایران به ۴ بخش تقسیم شده‌اند. در کنار کتاب ها، دو مجموعه‌ی پوستر از هنرمندان ایرانی و بین المللی نیز با موضوع و محتوای کتاب کودک بر غنای نمایشگاه افزوده اند.

نخستین کتاب های چاپی کودک در ایران
با ورود صنعت چاپ به ایران، به ویژه پس از گسترش کارگاه‌های چاپ، مستقل از چاپخانه‌های دربار، امکان نشر کتاب با شمار بالا و دسترسی توده‌های مردم به ویژه کودکان به کتاب فراهم شد. در فاصله سالهای ۱۲۷۰ تا ۱۳۰۰ه.ق، افزون بر شرکت طبع کتب که یکی از هدف‌هایش انتشار کتاب برای کودکان خانواده‌های فرودست به قیمت ارزان بود، چاپخانه‌های متعددی نیز بخشی از انتشارات خود را به چاپ کتاب برای کودکان مکتب‌خانه‌ای اختصاص داده بودند که “کتاب‌های مکتب‌خانه‌ای” خوانده می‌شدند.

کتاب کودک از ۱۳۰۰ تا ۱۳۴۵ خورشیدی
با افزایش شمار آموزشگاه‌های نو برای کودکان و در پی آن افزایش شمار خوانندگان کتاب‌ها در این دوره، ناشران بیشتری به انتشار کتاب‌های کودک روی آوردند و زمینه فعالیت برای طراحان کتاب‌‌های کودک نیز گسترش یافت. از سوی دیگر با ورود دستگاه‌های پیشرفته چاپ و گسترش چاپخانه‌ها، شیوه چاپ سنگی کم‌کم برچیده شد و جای خود را به چاپ سربی داد که امکانات بیشتری برای چاپ دقیق و ظریف تصویر فراهم می‌آورد.

کتاب کودک از ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷ خورشیدی
ویژگی برجسته این دوره در طراحی کتاب کودک ایران، گذر از جریان سنتی و پیوند آن با روند جهانی هنرهای تجسمی و تصویرگری است که به ویژه در کشورهای غربی، به شالوده استواری دست یافته بود. پایه گذاری شورای کتاب کودک در سال ۱۳۴۱ه.ش و کانون پرورش فکری کودکان در سال ۱۳۴۵ه.ش در پیشرفت طراحی کتاب‌های کودکان تاثیر بنیادین داشت.

کتاب کودک بعد از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷
با گذار از سال‌های نخست انقلاب اسلامی که انتشار کتاب کودک برای چندین سال با وقفه روبه‌رو شده بود، کم‌کم با سیاست‌گذاری‌های فرهنگی کار انتشار کتاب کودک نیز از سرگرفته شد. دهه‌ی ۷۰، زمان رونق نسبی انتشار کتاب کودکان است. در این دهه، ناشران بیشتری در انتشار کتاب‌های کودک فعال شدند و در پی آن، شمار بیشتری از طراحان جوان فرصت یافتند تا با گونه‌های مختلف در گسترهی کتاب آرایی کودک تجربه کنند.

پوسترهای روز جهانی کتاب کودک
از سال ۱۹۶۷ میلادی به مناسب سالگرد تولد هانس کریستین اندرسن نویسندهی شهیر دانمارکی، دوم آپریل هر سال به عنوان روز جهانی کتاب کودک برای دمیدن عشق به کتابخوانی و توجه به کتاب های کودکان گرامی داشته می شود. هر سال از طرف نهاد جهانی کتاب کودک (IBBY) یک نویسندهی برجسته، پیامی برای کودکان جهان می نویسد و یک تصویرگر معروف طراحی و تصویر سازی پوستر پیام را انجام میدهد. ۲۲ پوستر از سال های مختلف این مراسم در تالار ارباب هرمز موزهی گرافیک ایران به نمایش گذاشته شده اند.

GM-3هانس کریستین اندرسن
پوستر روز جهانی کتاب کودک
تصویرگر: آدولف زابرانسکی
۱۳۵۲ خورشیدی
مکان خلق اثر: چکسلواکی
افست
ابعاد: ۸۳×۵۸سانتیمتر
شماره موزه: P4360

GM-29

قصه دیروزها، راز فرداها
پوستر روز جهانی کتاب کودک
تصویرگر: نورالدین زرین کلک
نویسنده: مهدخت کشکولی
۱۳۷۲ خورشیدی
مکان خلق اثر: ایران
افست
ابعاد: ۵۰×۷۰سانتیمتر
شماره موزه: P4289

GM-67دریچه‌ای به روی جهان
پوستر روز جهانی کتاب کودک
طراح: مرتضی ممیز
۱۳۴۹ خورشیدی
افست
ابعاد: ۴۴×۳۳سانتی متر
شماره موزه: P1058

GM-43کتاب، کودک، خانواده
طراح: مهران زمانی
۱۳۸۲خورشیدی
دیجیتال
ابعاد: ۱۰۰×۷۰سانتی متر
شماره موزه: P615

418

کودک دبیره
تصویرگر : محمود جوادی پور
۱۳۲۳خورشیدی
افست
ابعاد: ۱۷×۲۰سانتی متر
شماره موزه D418

 

IMG_3951

توکایی در قفس
تصویرگر : بهمن دادخواه
۱۳۵۲ خورشیدی
افست
ابعاد: ۲۵×۲۵سانتی متر
شماره موزه: D435

1079_216

 چرا ، باین جهت
پدیدآور و مترجم: میرزاکاظم خان/ محمدعلی فروغی/ محمدحسین فروغی
نویسنده اصلی : زن فرانسوی
تاریخ چاپ : ۱۳۱۹هجری قمری
شماره ثبت: ۱۰۷۹
مجموعه‌ی موسسه کتابخانه و موزه ملی

1830_026

اخلاق مصور
پدیدآور: ابراهیم بن احمد صنیع السلطنه
کاتب: محمدصادق توسیرکانی
خط: نسخ
تاریخ نشر: ۱۳۲۵ه.ق
ناشر: عکاسباشی
شماره ثبت: ۱۱۲۷۴-۱۸۳۰
مجموعه‌ی موسسه کتابخانه و موزه ملی

441  قصه پیرزنی که می خواست تمیزترین خانهی دنیا را داشته باشد…
تصویرگر : نادر ابراهیمی
۱۳۵۸ خورشیدی
افست
ابعاد: ۲۰×۲۰سانتیمتر
شماره موزه: D441

D405عبدالرزاق پهلوان
تصویرگر : علیاکبر صادقی
۱۳۵۱ خورشیدی
افست
ابعاد: ۲۴×۲۴سانتیمتر
شماره موزه: D405
نشانى موزه گرافيك: بزرگراه بابایی، خیابان استخر، بلوار استقلال، خیابان توحید، پارک پلیس، موزه ی گرافیک ایران
تلفن: ٧٧٠٤٥١٠٣ – ٧٧٠٤٥١١٠
ساعات بازدید: یکشنبه تا پنج شنبه ٩/٣٠ تا ١٧/٣٠
جمعه ها: ساعت ١٢ تا ١٨



One thought on “نمایش صدسال تصویرگری و طراحی گرافیک در ایران”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.