قلم میرزای جلی

«قلم‌های بولد، عموماً بر حسب نیاز، از پایهٔ رگولار ساخته می‌شوند. کارکرد اصلی برای نوشتن عناوین است. بنابراین سازگار با زمینه‌های کوچک مثل متن کتاب نیستند.
در خوشنویسی، عنوان جلی‌نویسی برای نوشتن کتیبه‌ها مصطلح است. به عنوان مثال کتیبه‌های میرزا غلام‌رضا اصفهانی در مسجد سپهسالار (شهید مطهری) یا کاشی‌نوشته‌های عمادالکتاب از اشعار فردوسی و سعدی بر نمای ساختمان‌های باغ نگارستان، در دسته‌بندی جلی‌نویسی قرار می‌گیرد.
«جلی» در لغت‌نامهٔ دهخدا، به معنای هویدا و آشکار آمده است. از این رو «جلی» را می‌توان جایگزین «بولد» هم در کارکرد و هم در معنی دانست.

قلم میرزا با تکیه بر سطرنوشته‌های میرزا غلام‌رضا اصفهانی در دهه‌های پایانی حیات ایشان در اقلام کم‌دانگ‌تر از مشق، اقتباس و طراحی شد. از انتشار این قلم یک‌ سال می‌گذرد و در طی این یک‌سال برای جلی‌نویسی هم در بیلبوردهای شهری به‌کارگرفته‌شده‌ اما در اصل میرزا، برای اندازه‌های کوچک‌تری تعریف شده‌است.
پایهٔ جلی برای قلم میرزا با هدف پاسخ به نیاز جلی‌نویسی طراحی شده‌است. اگرچه در رسامی این قلم از میرزا استفاده شده اما برای پرهیز از ازدحام بصری، برخی جزییات ترسیمی به هدف پاسخ به نیاز مذکور، ساده‌تر شده است. در آینده‌ای نه‌چندان‌‌دور این امید می‌رود، پایهٔ «خفی» در کاربرد تایپ‌فیس متن، به خانوداه قلم‌های میرزا اضافه شود.»

پروژه دیگر امیرمهدی مصلحی در روزرنگ را اینجا ببینید.

 



3 thoughts on “قلم میرزای جلی”

  1. سلام و درود.
    ضمن عرض خسته نباشید خدمت امیر مصلحی عزیز بابت زحماتشون در عرصه گرافیک و بطور ویژه در طراحی قلم.
    ولی در مورد پروژه بولد قلم میرزا فکر میکنم کمی عجله در انتشار چاشنی کار بوده. بعید میدونم آقای مصباحی با اصول خوشنویسی آشنایی نداشته باشند. در سبک میرزا و سبک مرحوم کلهر تفاوت در نوع و دانگ نقطه گذاری هست که اندکی قلم رو لاغار تر و یا گوشتی تر کرده ولی هیچیک از اصول نقطه گذاری و سواد و بیاض حروف دستخوش نابسامانی نبوده. در حالی که در این قلم با ضخیم کردن و بولد کردن حروف بسیاری از اصول و قواعد نقطه گذاری نستعلیق زیر سوال رفته و ما دیگه با یک قلم خوشنویسی اصولی مواجه نیستیم و بیشتر به سمت نستعلیق پاکستانی رفتیم. با وجودیکه بنده شخصا در کل از همون ابتدا با فونتهای نستعلیق در نرم افزارهای مختلف مشکل داشتم و استفاده از این فونتها توسط طراحانی که کمترین آشنایی با خوشنویسی ندارند در کارهاشون رو باعث پایین اومدن سواد بصری جامعه و خطری برای خط نستعلیقی که طی قرن ها به زحمت بعنوان میراث هنری به دست ما رسیده میدونم، ولی این قلم میرزای بولد واقعا وضعیت وخیم تری نسبت به کارهای قبل داره.
    بنده رو ببخشید بابت صریح گویی.

    1. دوست بزرگوار نادیده جناب آقای نجف آبادی
      سلام عرض می‌کنم؛ بنده قلم میرزا جلی را نه به جهت امانتداری که برای کاربرد، تقدیم صاحب‌نظران کرده‌ام.
      صورت سوال یا مسئله‌ای که حضرتعالی طرح کردید را متوجه نشدم. قلم میرزا را بنده از سر دِینی که به هنر میرزا غلام‌رضا داشته‌ام، با التزام به تأسی از منابع موجود از خط جناب میرزا در خلال سال‌های پایانی قرن سیزدهم (۱۲۹۰-۱۳۰۴ قمری) و تکیه بر آثار سطرنویسی ایشان، طراحی کردم و در مواردی که چیزی موجود نبود مانند یک مرمتگر با اجتهاد شخصی بازآفرینی کردم. اما حکایت میرزا جلی متفاوت است. در جلی سعی کردم قلمی فقط مناسب برای عنوان‌نویسی، از قلم میرزا استخراج کنم. در این استخراج نیز از تغییر ضخامت در اقلام کتیبه بهره گرفتم اما خود را ملزم به اجرای مجدد آنچه که در خوشنویسی معروف است، نکردم. اگر تمایلی داشتید که با بنده سوالات خود را در میان بگذارید، بنده به این نشانی در خدمت حضرتعالی هستم: amirmahdimoslehi@gmail.com
      ارادتمند؛ امیرمهدی مصلحی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.