اتوپیای ما طراحان / نقدی بر تعرفه‌ی انجمن طراحان گرافیک ایران

تعرفه‌های تدوین شده توسط انجمن در سال‌های اخیر محل بحث‌های بسیاری بوده است. در مقدمه‌ی تعرفه، انجمن ذکر کرده است که این تعرفه‌ها نتیجه‌ی ساعت‌ها کار کارشناسی بوده و قیمت‌ها، به صورت حداقل تدوین شده است و با شروطی هم چون: پیشینه و میزان تجربه‌ی حرفه‌ای طراح، زمان صرف شده برای ساعات طراحی و وسعت تولید می‌تواند افزایش یابد. ضمنا دریافت این قیمت‌ها باید با کمیت و کیفیت طراحی‌های ارائه شده توسط طراح تناسب داشته باشد.
بر اساس آن چه که در بالا آمد این تعرفه‌ها قیمت حداقل یک فعالیت حرفه‌ای در حوزه ی طراحی گرافیک در کشورمان است.هرچند که انجمن معیاری برای شروطی که گذاشته، ذکر نکرده است؛ مثلا از نظر انجمن قیمت پایه‌ای که ذکر شده برای حداقل چند ساعت کار طراح است؟یا تناسب قیمت پایه‌ی انجمن با کیفیت کار یک طراح را چگونه میتوان تشخیص داد؟
آن چه که با نگاهی گذرا به تعرفه‌ی انجمن به ذهن متبادر می شود، وجود یک اتوپیا در کشوری جهان سومی(شما بخوانید در حال توسعه) است. اتوپیایی که برای بعضی طراحان به واسطه‌ی سابقه، اعتبار و … وجود دارد، اما برای همه‌ی طراحان، خیر. بر طبق آن چه که از مقدمه‌ی تعرفه‌ی تدوین شده توسط انجمن بر می‌آید این حداقل هزینه ها را یک طراح حرفه‌ای اما کم سابقه برای یک اثر حرفه‌ای هم باید دریافت کند که در اغلب موارد این اتفاق نمی افتد. واقعا معیار انجمن برای یک اثر حرفه‌ای در حوزه ی طراحی گرافیک چیست؟ به نظر می آید معیاری که دارای حداقل هایی باشد که با قیمت پایه‌ی انجمن هم خوان باشد، وجود ندارد. معیاری نوشته شده!

سوال این است: طراح گرافیک چه کاری انجام می دهد که انجمن چنین تعرفه هایی را تدوین کرده است؟
طبق تعریف انجمن:(( طراحی گرافیک عبارت است از ارائه‌ی راه‌حل مناسب بصری برای تسهیل در ارتباطات.))
تعریف بالا تقریباً بر پایه ی یک تعریف پذیرفته شده از طراحی گرافیک در جهان ارائه شده. تعریفی که طراحی گرافیک را یک راه حل بصری برای ارتباط معرفی می کند. به نظر نگارنده طراحی گرافیک باعث ایجاد ارتباط می شود؛ اما چگونه باعث تسهیل در ارتباط می شود را انجمن توضیح نداده. طبق این تعریف در واقع طراح گرافیک ارائه دهنده ی یک راه حل مناسب ارتباطیِ تصویری است.
این که طراحی گرافیک یک فرآیند ارتباطی است،امروزه بر کسی پوشیده نیست.

یک فرآیند ارتباطی از چه عناصری تشکیل شده است؟ و نقش طراح گرافیک در آن کجاست؟
برای پاسخ به سوال بالا، از نظریه ی ارتباطی رومن یاکوبسن (زبانشناس روسی)که یکی از پرکاربردترین نظریه های ارتباطی است استفاده کرده ام.
برطبق نظریه ی ارتباطی یاکوبسن هر فرآیند ارتباطی از ۶ عنصر تشکیل شده است:فرستنده، گیرنده، پیام، رمزگان، زمینه و تماس.
عموم ما با سه عنصر فرستنده،گیرنده و پیام آشنا هستیم. هرچند که این سه عنصر نیاز به توضیح دقیق تری از منظر ارتباطات دارند،اما از آن جایی که در حوصله ی این مقال نیست،بسیار مختصر به سه عنصر رمزگان ،تماس و زمینه پرداخته شده است.
منظور از عنصر رمزگان یا کدها، نشانه هایی است که میان فرستنده و گیرنده، مشترک و ارتباط را محقق می سازند.
عنصر تماس نمایان گر رسانه هایی است که پیام در قالب آن ارائه می شود.
عنصر زمینه نیز به شرایط زمانی تاریخی یا مکانی خاص اشاره دارد.
نموداری از این نظریه ی ارتباطی را در زیر مشاهده می کنید.

(شمای ارتباطی یاکوبسن)
(شمای ارتباطی یاکوبسن)

از نظر بعضی طراح گرافیک را می توان به همراه سفارش دهنده، فرستنده ی پیام دانست. شاید طراح و سفارش دهنده کارکردی مشابه هم داشته باشند،اما نقش یکسانی ندارند.
به نظر من طراح گرافیک را باید واسطه ی ارتباطی دانست.کسی که به دلیل دانشش از تصویر، ارتباطات،جامعه و…سفارش دهنده برای انتقال پیامش به او مراجعه می کند. بر اساس نمودار یاکوبسن می توان شمایی نیز برای دیزاین ارتباط تصویری ارائه کرد.

در واقع نقش طراح گرافیک یک نقش واسطه ای است. سفارش دهنده برای انجام نیازش به طراح گرافیک که نسبت به کدهای تصویری و رسانه های ارتباطی و زمینه ی تاریخی و اجتماعی آشناست مراجعه می کند.
هم چنین بعضی نیز طراح را هنرمند می دانند و کاری که او انجام می دهد را امری هنر ی تلقی می کنند.

این که طراح گرافیک از هنر استفاده می کند در جهت ارتباط امری بدیهی است.اما آیا اثر او یک اثر هنری است؟
حتی اگر این امر را نیز بپذیریم هنری که او پدید می آورد هنری مصرفی است. هنری که ارزش آن به میزان موفقیت در برقراری ارتباط با مخاطب است. هنری که دریافت کنندگانش(مخاطبانش) در زمینه ی تاریخی و اجتماعی خاصی زندگی می کنند. اثری که در حوزه ی طراحی گرافیک شکل می گیرد به شدت وابسته به زمان پدید آمدن و منتشر شدنش و برای مخاطب خاصی است. و همین امر یکی از دلایل مصرفی بودن این آثار است.
مشخص کردن جایگاه طراح گرافیک در فرآیند ارتباط تصویری از این منظر ضروری بود که متاسفانه بعضی از اساتید در دانشگاه ها برای طراح نقشی هم ارز با فرستنده ی پیام قائلند و در رویکرد با سفارش دهنده اعتقاد دارند که هر آنچه که طراح گفت، سفارش دهنده باید بپذیرد. این امر باعث می شود که طراح نسبت به نیازهای سفارش دهنده بی تفاوت باشد و به تولید اثری بپردازد که خود می پسندد و نه سفارش دهنده، که باعث جدل هایی میان طراح و سفارش دهنده می شود. می توان یکی از دلایل گرایش پیدا کردن عمده ی سفارش دهندگان به دفاتر فنی و ناتوانی طراحان آکادمیک برای انجام نیاز بازار را همین امر دانست. هرچند که عوامل دیگری نیز در این امر دخیل اند، هم چون: هزینه ی بسیار کم طراحی، زمان بسیار پایین تحویل کار و… .

هدف از ایجاد ارتباط در دیزاین ارتباط تصویری چیست؟
از نظر نگارنده ایجاد ارتباط در ارتباط تصویری به دو منظور عمده صورت می گیرد:
• ارتباط صرفا برای انتقال پیام
• ارتباط برای اقناع(یا ارتباط برای تاثیرگذاری بر دریافت مخاطب)
البته هر اثری در حوزه ی طراحی گرافیک دارای پیام است. اما یک اثر می تواند فقط برای انتقال پیام به وجود آمده باشد و اثری دیگر علاوه بر انتقال پیام برای تاثیرگذاری بر مخاطب. بنا به این اهداف می توان دو حوزه در طراحی گرافیک را از هم مجزا کرد.یک حوزه صرفا به انتقال پیام می پردازد و حوزه ی دیگر علاوه بر انتقال پیام به تاثیرگذاری بر مخاطب یا اقناع مخاطب.
در واقع طراح باید هدف سفارش دهنده را از سفارش بنا بر مطالب بالا ارزیابی کند.

به نظر می آید انجمن تعرفه ها را تا کنون برای آثاری که برای ایجاد ارتباط برای اقناع یا تاثیر بر مخاطب به کار می روند تدوین کرده است یا باید تدوین می کرد. در صورتی که به آثاری که هدف از ایجاد ارتباط را به عنوان انتقال پیام مد نظر قرار داده اند بی توجه است. جالب توجه است که حجم انبوهی از تولیدات طراحی گرافیک در کشورمان صرفا به انتقال پیام می پردازند و تاثیر بر مخاطب را هدف قرار نداده اند، زیرا خواست سفارش دهندگان این است. انجمن به جای واگذاری این میدان به مراکزی هم چون دفاتر فنی، تابلوسازی ها و… باید به تدوین تعرفه هایی برای این دسته از آثار نیز بپردازد و با حرکت به سوی ایجاد یک اتحادیه بتواند وجه نظارتی خود را نیز تقویت کند و بتواند هزینه یی که این مراکز نیز برای تولید آثارشان دریافت می کند را تعیین کند و بر آن نظارت کند. در واقع به نظر نویسنده تعرفه های انجمن باید به دو بخش عمده با توجه به موارد ذکر شده تقسیم شود. قسمتی با هزینه ی بسیار کمتر از آن چه انجمن ذکر کرده است و صرفا برای آثاری که به ایجاد ارتباط برای انتقال پیام می پردازند که البته مطمئنا تعرفه یی که برای این دسته از آثار در نظر گرفته خواهد شد باید از آنچه که امروزه دفاتر فنی بابت تولید این آثار می پردازند بیشتر باشد و قسمتی برای آثاری که علاوه بر انتقال پیام، تاثیرگذاری را هدف قرار داده اند.این روش به نظر نگارنده برای اکثر سفارشاتی که طراحان با آن برخورد می کنند کاراست.
به نظر می آید هزینه های پایه ی انجمن برای آنچه که طراح گرافیک انجام می دهد غیر واقع بینانه است.بگذریم که به نظر، این هزینه ها افزایشی بی منطق را نسبت به سال ۹۴ داشته اند.برای مثال هزینه ی طراحی نشانه در سال ۹۵ نسبت به سال ۹۴ افزایش ۷۵ درصدی،جلد بروشور افزایش ۱۲۷ درصدی ، پوستر افزایش ۵۶ درصدی،جلد کاتالوگ افزایش ۸۱ درصدی،طراحی اوراق اداری افزایش ۳۸ درصدی ،طراحی شخصیت برای یک موسسه افزایش ۱۲۷ درصدی، طراحی ساختار کلی برای یک گروه بسته بندی افزایش ۴۰ درصدی، را داشته اند.
افزایشی که مبنای آن مشخص نیست که چیست؟ا فزایش هایی که به یک نسبت نیستند و با میزان تورم نیز هماهنگی ندارند. در هر حال بازار هزینه های طراحی را تعیین کرده است، چه خوشمان بیاید و چه نه، و بهتر آن است که انجمن صدای بازار را بشنود.
آن چه که آمد نظر شخصی نگارندگان، با توجهی به بحث های مطرح شده در فضای حرفه ای گرافیک کشور و فضای آکادمیک دانشگاهی و بحث های مطرح شده توسط بعضی از اساتید دانشگاهی بود .مدعی کامل بودن آن نیستیم و مطمئنا دارای نقاط ضعفی است.اما امید داریم که باعث به اشتراک گذاشتن فهم ها و شناخت هایمان شود.

مقاله ارسالی توسط: سید محمد جاماسبی و زهرا یاری پور
درنگارش متن بالا از کتاب ساختار و تاویل متن، نوشته ی بابک احمدی،انتشارات مرکز و هم چنین کتاب ارتباط شناسی ،نوشته ی آقای مهدی محسنیان راد، انتشارات سروش، استفاده شده است.



11 thoughts on “اتوپیای ما طراحان / نقدی بر تعرفه‌ی انجمن طراحان گرافیک ایران”

  1. سلام
    تعجب میکنم از این مقاله اونم داخل سایت روزرنگ ، تعرفه قیمتی که یک طراح گرافیک از اون پیروی میکنه بر اساس سال ها تحصیل در این رشته و پستی و بلندی هایی که این رشته دارد دریافت میشود . بله هنر مصرفی هستش اما طراح گرافیک در هر قسمت از کار جدید از سفارش دهنده جدید خالق یک اثر هنری هستش چرا که این اثر می تونه در تاثیرگذاری بر دید هنری جامعه اعمال شود ،طراح گرافیک از روح و جسم خودش مایه میزاره.آیا یک دکتر جراح لایق گرفتن این حقوق های نجومی هست ؟ در صورتی که یک کار روتین رو هر روز انجام میده البته بر اساس تجربه و تحصیلی که داشته اما طراح گرافیک یا هر هنرمند دیگه ای حتی برای طراحی یک لوگو خودش رو درگیر خلق یک اثر هنری میکنه بارها و بارها که هم بتونه طبق عرف جامعه پیش برود و هم زیبایی شناسی در اون رعایت بشه .گرافیک جزء رشته هایی هستش که همه روزه برای تمام آدم ها اعم از هنرمند و غیر هنرمند درگیر اون میشند هم مستقیم هم غیر مستقیم ،در آخر این رو هم اضافه کنم که هنر جلوه ای از روح متعالی یک هنرمنده و هیچ قیمتی روش نمیشه گذاشت .سپاس

  2. به عقیده بنده حقیر طراحی تبلیغاتی ، طراحی مصرفی نیست و طراحی های انجام شده به ایجاد ترند های جدید منجر میشن و بصورت دوره ای تکرار میشن ، مثل طراحی مد لباس که بعد از یک دوره با بازطراحی و حفظ سبک ، در طول زمان دوباره تکرار میشه ، آیا طراحی دوخت و مد لباس یک طراحی مصرفی محسوب میشه ؟
    از طرف دیگه به نظر من باید مجوز طراحی رو از دفاتر فنی سلب بکنن و طراحی رو بصورت تخصصی به طراحان ارجاع بدن.
    موضوع دیگه ای که وجود داره این هست که قیمت هایی که انجمن طراحان تعیین کرده، قیمت های درستی هست اما شاید نیاز به شفاف سازی بیشتری داشته باشه که ملاک این قیمت گذاری چی هست تا مخاطب بتونه تشخیص بده کار یک طراح با توجه به قیمتی که ارائه داده منطقی هست یا خیر. به عنوان یک پیشنهاد یک راهکار می تونه این باشه که طراح ها بر اساس مجوز فعالیتشون تعرفه های متفاوتی دریافت کنن و مجوز ها بر اساس نظرات کارشناسان و داوران روی نمونه کارهای طراح یا برگزاری آزمون های دوره ای، به درجه یک ، دو ، سه و غیره توسط کارشناسان دسته بندی بشن.
    با این موضوع که انجمنی هست که از طراحان برای دریافت حقشون دفاع می کنه به شدت موافقم و معتقدم همونطور که وزارت بهداشت و درمان برای ویزیت پزشکان عمومی و تخصصی تعرفه ای رو مشخص کرده که بیمار نمی تونه کمتر از اون رو پرداخت بکنه ، برای طراحان هم باید چنین تعرفه مدونی وجود داشته باشه و چون کار طراحی کاری لطیف و استعدادی هست، قیمت ها الزاماً بالا خواهد بودو این طبیعی هست.

  3. ممنون بابت این متن. کاش امکان ایجاد نشست با آدمهایی خارج از انجمن امثال من و آدمهایی در باقی اصناف که تو این حوزه درآمد دارن فراهم باشه.

  4. من نیز تعجب میکنم از گذاشتن همچین مقاله ای در سایت روزرنگ…به هر حال سفارش دهنده چه برای انتقال پیام، چه برای تاثیرگذاری بیشتر بر روی مخاطب، خواستار یه کار خوب و خلاقانه هست…به قول یک عزیزی نمیشه پول ژیان رو داد ولی بنز سوار شد…

  5. سلام و خسته نباشید.
    تجربه نشان داده که تعدادکمی از مشتری ها حاضرند براساس تعرفه پول بدهند. در واقع نرخ تعرفه که هیچی کمتر از اونشم با چانه زنی کمترش می کنند. پس دقیقا اینجا بحث سر چیه؟ و آیا شرکت های تبلیغاتی درجه یک براساس تعرفه نرخ می دن؟ آن ها هم هر قدر بخوان قیمت می زارن. در واقع تعرفه فقط یک نرخ صنفی است که به هر صنفی سروشکل می ده. تعرفه بیشتر واسه موارد پرمصرف و همه گیر کاربرد دارد. مثل خوراک و لوازم و تحریر و…یا اصناف قدرتمند و یکدستی مثل صنف طلافروش ها.
    به هر حال بودنش بهتر از نبودنشه.

  6. روز رنگ جان سلام عزیز دل، نمیگم نباید این جور مقاله هارو ارائه بدی ولی ای کاش زاویه دید کمی منطقی تر بود، خودمو مثال میزنم چون از کسی مایه نگذاشته باشم، از ۸ سالگی طراحی شروع کردم، ۱۴ سالم بود رفتم اسم عوض کنی پاساژ شقایق، ۱۶ سالم بود هنرستان هنرهای زیبا، ۲۰ سالم بود دانشگاه هنر، ۲۶ سالم بود ارشد گرافیک، سر انگشتی هم حساب کنم ۱۷ ساله کارم و همه زندگیم گرافیک بود و تا جایی که یادمه سر کنکور کارشناسی همه بدبختیمون این بود اونیکه از رشته دیگه با درصد عمومی بالا اومده جای ما بدو بدو میره دانشگاه و رشته ای رو میخونه که من و امثال من بدبخت خاکشو تو هنرستان خوردیم، بماند که از اولشم بدبخت بودیم، ولی یه سوال؟ از نظر اساتیدی که بیشتر از ما میفهمن و پیرهن پاره کردن، خدایی میزان حقوق ما چقدر باید باشه؟ فرق بین ما که گرافیست آکادمیک هستیم با اون پاره ای از دوستان که ماشالله کم هم نیستن همینجور ری میکنن که امروز پک نرم افزار ادوبی میخرن و از فردا ساعت ۸ صبح به زمینو زمان بد و بیراه میگن که واسه ما گرافیستا!! کار نیست چیه؟من به دوستان گرافیست تجربی یا دیزاینرهای خلاق که از رشته های دیگه که ارتباطشون به هنر مثل ارتباط آقای گودرزی و آقای شقایقی هست کاری ندارم، ولی خدارو قاضی کنید، ما شکم نداریم؟ ما نیاز به تجهیزات نداریم؟ یادم نمیره جونم در میومد واسه یه ثانیه دست گرفتن یه دوربین سالم واسه پاس کردن واحد عکاسیم، یادم نمیره با چه بدبختیی یه راپید روترینگ خوشکشده از سطل ذباله هنرستان پیدا کردم و انقدر با نفت و بنزین داغ شستمش تا رنگش باز شه بتونم باهاش کار کنم، بماند پول پاسپارتو ژوژمانو باید از شب بیداریام پای کارای بچه های هنرستان در میاوردم،ولی در کل یه چیز جالب فهمیدم، کلا گرافیست باید شکمو ببنده به سنگ، نیازی هم نیست پول دراره، پول کلا چیز بدیه، البته بماند که دوستان و بزرگان تبلیغات کلا یا از ایده یک گرافیست و یا از اجرای یک گرافیست و البته ارتباطات خیلی پیچیدشون میلیون میلیون پول در میارن ولی خوب شب عید بندگان خدااااااااا ندارن پول عیدی و… بدن
    به هر حال من که کلا متشکرم… روزرنگ جون بازم دوست دارم

  7. سلام به گرافیستهای گرانقدر نه کپی کاران و میان مایه های بازار
    قیمتی که روی پوستر و کارت ویزیت و …گذاشته میشه به نظر بنده واسه یه اثر هنری خیلی خوبه نه یه ارتباط برقرار کردن بین سفارش دهنده و طراح ،و اینکه جامعه ای که هنرمند( طراح گرافیک )بیشتر درگیرش باید باشه که بتونه بهتر خلق کنه واسه این مخلوقات ، خلاصه،، قیمتها رو همه طراحان دوست دارن به هرحال اما کسی نمیده این پولو به جز به اساتیدی که خودشون واسه خودشون و واسه کلاس کاریشون قیمت میزارن،،من نمیگم زیاده اما قبل اینکه ملتو سپرایز کنید با قیمتها به مردم گرافیک و طراح و چرا باید از زیبایی در زندگی استفاده کرد رو بفهمونید،،، شما انجمن دستتونه جمعتونم که جمعه یکم جامعه رو به جلو ببرین، بخدا شما هم هنرمندین( طراح گرافیک ) ،،

  8. باسلام خدمت همه بزرگان . من همیشه با خودم میگم چرا اجازه ندارم یک بیمار قلبی رو جراحی کنم یا مثلا برم حکم زندان واسه یک دزد بدم ولی خیلیها وقتی تو هیچ رشته ای نتونستن چیزی بشن شدن گرافیست . نه به معنای گرافیست بلکه به معنای کسی که با photoshop بلده کارکنه . هر وقت انجمن تونست قدرت اجرایی بگیره مثلا تونست در اون تایپ و تکثیری یا دفتر فنی رو که نوشته انجام کلیه امور تبلیغاتی و گرافیک رو تخته کنه ما تحصیل کرده های گرافیک هم راضی هستیم که قیمتها به یک سوم این قیمتها برسه . چرا یک نفر صرفا بخاطر اینکه یک مغازه داره و چندتا دستگاه پرینتر اجازه داره خودشو گرافیست معرفی کنه و رو مشتری تاثیر بزاره که من کارو با یک پنجم قیمت یک گرافیست انجام میدم . همه مشتریها که تحصیل کرده نیستن وقتی میبینه طرف نوشته طراحی لوگو در صورتی که چاپ را به ما بسپارید رایگان انجام میشود خوب وسوسه میشه دیگه . نمیدونم حرفام ربطی به موضوع مطرح شده داشت یا نه ولی درد و دل بود . ما گرافیستها قشر مظلومی هستیم هیچ ارگانی پشتمون نیست . من شخصا یه مورد طراحی داشتم دستمزدم میشد هیجده میلیون . طرف قرار داد بست کار انجام شد . کارو تحویل دادم . از کارهای من نمایشگاه گذاشت و اعتبار کسب کرد . بعد گفت نمیدم بورو شکایت کن . رفتم شکایت کردم بعد از شکایت و هزینه های شخصی کارشناس اومد و گفت ارزش این کارها سه میلیونه و بعد دو میلییون بم دادن . من فکر میکنم انجمن فقط پشت گرافیستا برای مثائل حقوقیشون باشه کافیه

  9. سلام.واقعا قیمتهایی که انجمن گرافیک تصویب میکنه به درد هیچکس نمیخوره!!جز همون هنرمندان بقول خودشون حرفه ای که اگه یه خط راستم بکشن میشه یه اثر هنری و بابتش درآمد میلیونی دارن.هزینه یه لوگو سالها پیش یک میلیون بود!اما کجای ایران به گرافیست یه میلیون میدن؟چرا ما نباید جایی داشته باشیم که هزینه کارامون توش به طور مشخص اعلام شده باشه؟
    خیر سرمون تحصیل کرده ایم.

  10. با حدود ۸ سال فعالیت در حوزه طراحی گرافیک و طراحی وب، تنها می تونم بگم حقوق مادی و معنوی طراحان عزیز کشورمان دستخوش سو استفاده یکسری فرصت طلبان و کلاهبرداران شده. قبلش واقعا از مردم فهیم ایران عذرخواهی می کنم که از واژه کلاهبردار استفاده می کنم. ولی زمانیکه نگاهی منصفانه به این طراحان بیچاره کشورمان میاندازم واقعا می تونم بگم بجا از واژه کلاهبردار دارم استفاده کنم. مشتریان حوزه گرافیکی که من عمدتا توی این ۸ سال باهاشون سر و کار داشتم، غالبا در فکر سو استفاده از اثر هنری، و پرداخت نکردن حق الزحمه طراحان هموطن کشورمون هستن. تو حیطه وب به سختی می تونم چنین مشتریانی را پیدا کنم ولی در حوزه گرافیک نظیر طراحی لوگو به وفور این دزدی مشتریان را دیده ام.

    از دریافت فایل گرفته و پرداخت نکردن الباقی قرداد یا کل مبلغ، تا کنسل کردن قراردادهای با رقم پایین به بهانه عدم رضایت.بسیاری از این مشتریان حتی به صحبت ها و متن قراردادهای خود پایبند نیستند و عمدتا بسیار بی ادب و گستاخ هستند. واقعا نمی دانم که آنها تنها دلالانی هستند یا فقط یک مشتری گستاخ و بی ادب که با یک دختر گرافیست با ۵ سال سابقه کاری چنین گستاخانه حرف می زنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.